محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

21

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

مورث درد امعاء و عسر بول گردد و مداواى او بستن قنّه با سركه و به دستور ، سير و عاقرقرحا و تخم ترتيزك و امثال آن است و اگر ورم به هم رسد پوست انار شيرين را مهرا پخته ضماد نمايند . مداواى زخم آلات زهردار : به دستورى است كه در سموم ملذوعه گذشت . و ذرور مغناطيس ، عجيب الاثر است و اصل در آن ، ضماد جاذب سمّ است و به نكردن زخم تا رفع سميت آن بالكلية شود و شرب ترياق كبير و فاد زهر و شستن مكرر آن موضع را به آب خاكسترِ چوب انجير و نمك و حجامت كردن آن و بستن ماهى تازه كه شكم او را شكافته باشند و حلزونات و گوشت سلحفاة و امثال آن . فصل پنجم : در بيان ادويه‌اى كه حشرات از آن گريزند مار : انواع آن از دودِ شاخ گوزن مىگريزند و به دستور بخور سمّ بز و گوگرد و موى انسان و زفت و مقل و سگبينج و چوب انار و قنّه همين اثر دارد و پاشيدن آبى كه نوشادر در آن حل كرده باشند و چون در سوراخ مار بريزند باعث هلاك اوست و فرش كردن برنجاسف ، به غايت آزموده است . طبيخ خسك را بر موضعى بپاشند ، مار ترك آن مكان كند و چون ريسمان را قطران آلوده بر دور خود حلقه كند ، هوامّ داخل آن حلقه نمىگردد . از دارندهء زمرد ، افعى گريزان است و چون چشم او بر زمرد افتد ، همان ساعت چشمش از حدقه دفع مىشود . آنچه در فصل احتراز سموم مذكور گرديد با خود داشتنِ هر يك از آنها و پياز و عنصل ، باعث حفظ اذيت جميع حشرات است . عقرب : از دود كبريت و آنچه مار از او گريزد در عقرب نيز مؤثر است و سوزانيدن چند عدد آن در مكان باعث گريختن ساير مىگردد و چون چراغ بسيار روشنى در جايى گذارند حشرات متوجه آنجا مىشوند و مكان بعيد از چراغ محفوظ مىماند و به دستور بخورى كه مؤلف « امان الاخطار فى الاسفار » ذكر نموده در گريزانيدن هوامّ و پشه بىعديل است : زاج سفيد ، شونيز ، زيره ، سكبينج ، جند ، مقل ، سمّ بز السوية كوفته حبّها بسازند و در مكانى مكرر دود كنند و پاشيدن آب مطبوخِ بابونه و حنظل و اسپند و سير و پنج انگشت ، به غايت مؤثر است و طبيخ پياز عنصل از مجربات است .